Tết Nguyên Đán và truyền thống người Việt: Giữ một cái Tết đủ đầy, an nhiên và còn mãi

1. Tết Nguyên Đán – khi người Việt “trở về”

Trong cả năm, có lẽ không khoảng thời gian nào khiến người Việt nhớ nhà nhiều như những ngày giáp Tết.

• Người đi làm ăn xa,

• Du học sinh,

• Công nhân, nhân viên văn phòng…

Dù bận rộn đến đâu, trong lòng vẫn có một lời nhắc nhẹ:

“Tết rồi, về nhà thôi.”

Tết Nguyên Đán không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ – năm mới theo lịch âm, mà là:

• Lúc ta nhìn lại một năm đã qua: thành công, thất bại, những điều chưa kịp làm.

• Lúc ta biết ơn: cha mẹ, ông bà, thầy cô, đồng nghiệp, khách hàng, những người đã đi cùng ta cả chặng đường.

• Lúc ta xin lỗi và tha thứ: cho người khác, và cho chính bản thân mình.

Bởi vậy, với người Việt, Tết không chỉ là bánh chưng, mâm cỗ, hoa đào, hoa mai…
Tết là cảm giác được trở về, được nghe tiếng cười trong căn nhà cũ, mùi khói nhang trên bàn thờ, tiếng gọi nhau í ới dọn dẹp, nấu nướng.

2. Những phong tục làm nên hồn Tết Việt

2.1. Dọn nhà – dọn cả những điều cũ kỹ trong lòng

Những ngày cuối năm, nhà nào cũng:

• Lau bàn thờ

• Quét mạng nhện, giặt rèm, thay ga giường

• Sắp xếp lại đồ đạc gọn gàng.

Người xưa tin rằng:

“Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm.”

Dọn nhà ngày Tết không chỉ để nhà cửa sáng sủa, mà còn là cách:

• Nhắc mình buông bớt những bừa bộn, mệt mỏi,

• Chuẩn bị một không gian mới, nhẹ hơn cho năm mới.

Đôi khi, dọn nhà cũng là lúc:

• Hai cha con nói thêm được vài câu

• Hai mẹ con ngồi gấp lại những ký ức cũ

• Vợ chồng bớt giận nhau vì cùng… lau cái tủ.

2.2. Bánh chưng, bánh tét – ký ức quanh nồi bánh

Với nhiều người, ký ức Tết gắn liền với:

• Mùi lá dong, lá chuối,

• Mùi khói bếp,

• Tiếng củi nổ lách tách quanh nồi bánh chưng/bánh tét.

Bánh chưng vuông – bánh tét tròn không chỉ là món ăn, mà là:

• Hình ảnh đất trời – âm dương – cội nguồn,

• Lời nhắc về hạt gạo, hạt nếp, miếng thịt, hạt đậu – những thứ nuôi sống cả gia đình suốt năm.

Ngày nay, không phải nhà nào cũng còn tự gói bánh, nhưng chỉ cần:

• Một cái bánh chưng trên bàn thờ

• Một khoanh bánh tét cắt ra sáng mùng Một

là ta vẫn giữ được linh hồn Tết trong căn bếp nhỏ.

2.3. Mâm ngũ quả – gửi lời chúc qua từng loại quả

Trên bàn thờ ngày Tết, mâm ngũ quả là hình ảnh quen thuộc:

• Mỗi miền, mỗi vùng chọn loại quả khác nhau

• Nhưng đều chung ý: cầu no ấm, bình an, đủ đầy.

Đó là cách người Việt nói lời chúc đến Tổ tiên:

“Con cháu vẫn sống tử tế, cố gắng, mong được che chở trong năm mới.”

Và cũng là lời dặn của tổ tiên với con cháu:

“Làm ăn chân chính, sống thiện lành, rồi mọi thứ sẽ đủ.”

2.4. Lì xì – không chỉ là phong bao đỏ

Trẻ con mong Tết vì lì xì, người lớn nhớ Tết cũng vì cảm giác được chúc nhau đầu năm.

• Một phong bao đỏ

• Một câu “Chúc con học giỏi, ngoan ngoãn”

• Một lời “Chúc ông bà sống lâu, mạnh khỏe”

Tiền trong bao có thể không nhiều.
Nhưng tấm lòng trong bao thì rất đầy:

• Đầy sự hy vọng

• Đầy lời cầu chúc

• Đầy cả trách nhiệm: lớn rồi, phải sống tốt hơn năm trước.

2.5. Chúc Tết – nói ra những điều bình thường ta hay ngại nói

Cả năm bận rộn, đôi khi ta quên nói:

• “Con cảm ơn bố mẹ”

• “Con thương ba má nhiều lắm”

• “Anh/em trân trọng sự đồng hành của mọi người”.

Tết là dịp để ta… nói những điều đó mà không thấy ngượng.

Một cái cúi đầu trước bàn thờ,
Một ly trà mời cha,
Một cốc nước rót cho mẹ,
Một tin nhắn chúc Tết gửi đi đúng lúc…

Những điều nhỏ, nhưng lại là thứ giữ ấm mối quan hệ trong thời đại mọi người dễ xa nhau vì bận rộn.

3. Tết trong đời sống hiện đại: Giữ gì và buông gì?

Xã hội thay đổi, Tết cũng đổi thay:

• Nhiều người không còn gói bánh,

• Mua mâm cỗ sẵn,

• Đi du lịch trong những ngày đầu năm,

• Lì xì qua… ví điện tử.

Đó không phải là sai.
Tết, suy cho cùng, là khuôn khổ linh hoạt – miễn ta không quên cái hồn cốt bên trong.

Điều cần giữ lại là:

• Sự đoàn viên: dù ăn ngoài hàng hay ở nhà, dù là cơm truyền thống hay buffet, miễn là cả nhà ngồi lại với nhau.

• Sự biết ơn: còn thắp nén hương, còn nhớ ngày Tết, còn gọi điện về cho cha mẹ – là ta còn giữ được.

• Sự tử tế với nhau: ít so đo, bớt khoe mẽ, bớt nặng nề chuyện thành tích.

Điều nên buông bớt:

• Áp lực phải có cái Tết “hoành tráng” như nhà người ta

• Mâm cỗ quá nhiều rồi ăn không hết, lãng phí

• Những lời nói dễ làm đau nhau trong lúc… cao hứng rượu bia.

Tết đẹp nhất không phải là Tết nhiều đồ,
Mà là Tết nhiều yêu thương và bình an.

4. Tết – nhớ chăm sóc sức khỏe, để còn nhiều cái Tết sau

Trong niềm vui Tết, đôi khi ta quên mất:

• Ông bà đã già hơn,

• Cha mẹ không còn khỏe như xưa,

• Chính bản thân ta cũng không còn sức như vài năm trước.

Một cái Tết trọn vẹn bây giờ không chỉ là:

• Cỗ đầy

• Nhà đẹp

• Đi chơi nhiều nơi

Mà còn là:

• Biết ăn uống chừng mực, không “quá đà” đến mức huyết áp, đường huyết tăng vọt

• Nhắc ông bà, cha mẹ nghỉ ngơi, đi lại nhẹ nhàng, không thức khuya liên tục

• Dành thời gian cho những thói quen nhỏ nhưng quan trọng:

  • Một ly nước ấm buổi sáng

  • Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng

  • Một buổi cả nhà cùng đi tản bộ đầu năm.

Bởi vì, cái Tết quý nhất không phải Tết hôm nay,
mà là những cái Tết ta còn được ngồi bên nhau trong nhiều năm tới.

5. Kết lời: Giữ một cái Tết đủ đầy, nhưng không cần hoàn hảo

Tết Nguyên Đán – với người Việt – là lời nhắc rằng:

• Ta có một nơi để trở về

• Có những người để ta gọi là “gia đình”

• Có một nền văn hóa để ta tự hào và tiếp nối.

Tết không cần quá hoàn hảo.
Chỉ cần:

• Một bàn thờ ấm khói hương

• Một mâm cơm giản dị nhưng cả nhà cùng ăn

• Vài câu chúc chân thành, không màu mè

• Và một lời hứa với chính mình:

  “Năm nay, mình sẽ sống tử tế hơn một chút.”

Nếu có thể, anh/chị hãy:

• Gọi một cuộc điện thoại cho người thân lâu rồi chưa gặp

• Ngồi lâu hơn với cha mẹ trong bữa cơm đầu năm

• Dành thời gian chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình, để còn nhiều cái Tết nữa bên nhau.

Đó là cách đẹp nhất để giữ Tết Nguyên Đán và truyền thống người Việt luôn sống trong đời sống hôm nay – không chỉ trong ký ức.